Μια δίκη χωρίς προηγούμενο στην Πολωνία συγκλονίζει την Καθολική Εκκλησία της χώρας, καθώς ένας επίσκοπος κάθεται στο εδώλιο κατηγορούμενος για συγκάλυψη σεξουαλικών εγκλημάτων κληρικών. Ο επίσκοπος του Τάρνοφ, Αντρέι Τζεζ, είναι ο πρώτος Πολωνός ιεράρχης που διώκεται ποινικά επειδή δεν ενημέρωσε εγκαίρως τις αρχές για περιπτώσεις παιδεραστίας. Αν κριθεί ένοχος, κινδυνεύει με ποινή φυλάκισης έως τριών ετών.
Ο Τζεζ αρνείται τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η δίωξη εναντίον του είναι αποτέλεσμα του «ζήλου» του, καθώς ο ίδιος είχε καταγγείλει δύο περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων. Στην έναρξη της δίκης, εμφανίστηκε με πολιτικά ρούχα, φορώντας μόνο το χαρακτηριστικό λευκό κολάρο που μαρτυρούσε την ιδιότητά του.
Η υπόθεση αφορά δύο ιερείς της περιοχής που φέρονται να κακοποίησαν παιδιά της χορωδίας. Σύμφωνα με την εισαγγελία, ένας εξ αυτών, ο Στανισλάφ, κατηγορείται ότι κακοποίησε 95 παιδιά. Κανείς από τους δύο ιερείς δεν έχει καταδικαστεί: για τον έναν οι πράξεις παραγράφηκαν, ενώ ο δεύτερος δεν έχει ακόμη δικαστεί λόγω προβλημάτων υγείας.
«Δεν ξέρω πώς θα τελειώσει όλο αυτό, όμως χαίρομαι που επιτέλους ήρθε στο φως της δημοσιότητας», δήλωσε η Λιλιάν Κουπάτζ, γυναίκα που καταγγέλλει ότι υπήρξε θύμα κακοποίησης από ιερέα όταν ήταν παιδί. «Να το μάθει επιτέλους ο κόσμος», πρόσθεσε συγκινημένη.
Ο δικηγόρος των θυμάτων, Αρτούρ Νόβακ, χαρακτήρισε τη δίκη «εντυπωσιακή και άνευ προηγουμένου για τα πολωνικά δεδομένα». Από την πλευρά τους, οι τοπικές εκκλησιαστικές αρχές απορρίπτουν τις κατηγορίες, επισημαίνοντας ότι η επισκοπή του Τάρνοφ έχει προχωρήσει σε πολλές καταγγελίες τα τελευταία χρόνια, εφαρμόζοντας πολιτική «μηδενικής ανοχής». Ο δικηγόρος του επισκόπου, Ζμπίγκνιου Τσβιακάλσκι, έκανε λόγο για «αναζήτηση αποδιοπομπαίου τράγου».
Στο παρελθόν, οι εισαγγελικές αρχές είχαν απορρίψει προκαταρκτική έρευνα εις βάρος του Τζεζ, υποστηρίζοντας ότι η υποχρέωση καταγγελίας τέτοιων πράξεων ενσωματώθηκε στον ποινικό κώδικα μόλις το 2017. Η δίκη αναμένεται να συνεχιστεί τον Μάρτιο.
Σκάνδαλα και σκιές στην Καθολική Εκκλησία
Από το 2020, το Βατικανό έχει επιβάλει κυρώσεις σε πολλούς Πολωνούς επισκόπους για αμέλεια ή συγκάλυψη σεξουαλικών επιθέσεων κατά ανηλίκων. Οι αποκαλύψεις έχουν φτάσει μέχρι τον πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄, καθώς ερευνητές υποστηρίζουν ότι «γνώριζε αλλά σιωπούσε» για παρόμοιες υποθέσεις όταν ήταν αρχιεπίσκοπος Κρακοβίας τη δεκαετία του 1960 και του 1970.
Σύμφωνα με στοιχεία της πολωνικής Εκκλησίας, την περίοδο 2018-2020 καταγράφηκαν 368 καταγγελίες για σεξουαλικές επιθέσεις από 292 ιερείς και στελέχη της, με 173 περιπτώσεις να αφορούν παιδιά κάτω των 15 ετών. Οι αρχές εκτιμούν ότι οι αριθμοί αυτοί αντικατοπτρίζουν μόνο ένα μικρό μέρος του προβλήματος.
Θύματα και οργανώσεις ζητούν τη σύσταση ανεξάρτητης ερευνητικής επιτροπής, ενώ οι Πολωνοί επίσκοποι αναμένεται να συνεδριάσουν τον Μάρτιο στη Βαρσοβία για τη δημιουργία εσωτερικής επιτροπής, χωρίς ωστόσο να έχουν καθοριστεί οι αρμοδιότητές της.
Η συνεχιζόμενη δημοσιοποίηση τέτοιων σκανδάλων, σε συνδυασμό με τις πολιτικές εντάσεις γύρω από ζητήματα όπως το δικαίωμα στην άμβλωση και τον ρόλο της Εκκλησίας στην πολιτική, επιταχύνουν την εκκοσμίκευση της πολωνικής κοινωνίας. Σύμφωνα με το Πολωνικό Κέντρο Έρευνας Δημοσίας Γνώμης (CBOS), μόλις το 34% των Πολωνών δηλώνουν ότι εκκλησιάζονται εβδομαδιαίως, έναντι σχεδόν 70% στις αρχές της δεκαετίας του 1990.