Δεκάδες Παλαιστίνιοι αναμένεται να αναχωρήσουν ή να επιστρέψουν στη Γάζα, μετά την επαναλειτουργία από το Ισραήλ του μοναδικού σημείου διέλευσης για πεζούς προς την Αίγυπτο. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός, αν και εξακολουθούν να ισχύουν αυστηροί περιορισμοί στην πρόσβαση, σύμφωνα με το Reuters.
Το πέρασμα της Ράφα, που άλλοτε εξυπηρετούσε μια πόλη 250.000 κατοίκων, έχει πλέον απομειωθεί λόγω των ισραηλινών επιχειρήσεων και του εκτοπισμού πληθυσμού. Παραμένει το μοναδικό σημείο εισόδου και εξόδου για τους περισσότερους από δύο εκατομμύρια κατοίκους της Λωρίδας της Γάζας.
Το συγκεκριμένο πέρασμα ήταν κλειστό στη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του πολέμου. Το άνοιγμά του αποτελεί ένα από τα τελευταία βασικά βήματα βάσει της πρώτης φάσης της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, που επιτεύχθηκε με αμερικανική μεσολάβηση τον Οκτώβριο.
Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας ανέφερε ότι η Ράφα άνοιξε στις 9 το πρωί «για είσοδο και έξοδο». Παλαιστινιακή πηγή σημείωσε ότι την πρώτη ημέρα αναμένεται να εισέλθουν ξανά 50 Παλαιστίνιοι στον θύλακα.
Πέντε ασθενείς που πρόκειται να αναχωρήσουν από τη Γάζα για ιατρική περίθαλψη, συνοδευόμενοι από προσωπικό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, μεταφέρθηκαν στο σημείο διέλευσης, σύμφωνα με αξιωματούχους υγείας.
Ωστόσο, μέχρι το απόγευμα, δεν είχε ολοκληρωθεί η διέλευση Παλαιστινίων προς καμία κατεύθυνση, με παλαιστινιακές πηγές να αποδίδουν τις καθυστερήσεις σε ισραηλινούς ελέγχους ασφαλείας. Ο ισραηλινός στρατός δεν σχολίασε το ζήτημα.
Όπως δηλώνει ο Μουστάφα Αμπντέλ, ασθενής που υποβάλλεται σε αιμοκάθαρση, «το σημείο διέλευσης είναι γραμμή ζωής για τη Γάζα». Ο ίδιος εκφράζει την ελπίδα να λάβει θεραπεία στο εξωτερικό και να επιστρέψει για να συνεχίσει μια κανονική ζωή.
Το Ισραήλ είχε καταλάβει το σημείο διέλευσης της Ράφα τον Μάιο του 2024, μετά το ξέσπασμα του πολέμου τον Οκτώβριο του 2023. Έκτοτε, το πέρασμα παρέμεινε κυρίως κλειστό, με εξαίρεση μια σύντομη περίοδο εκεχειρίας στις αρχές του 2025.
Η επαναλειτουργία του περάσματος ήταν βασική προϋπόθεση της εκεχειρίας του Οκτωβρίου, που όριζε την πρώτη φάση του σχεδίου για τον τερματισμό των συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.
Τον Ιανουάριο, ανακοινώθηκε η έναρξη της δεύτερης φάσης, κατά την οποία οι δύο πλευρές θα διαπραγματευτούν τη μελλοντική διακυβέρνηση και ανοικοδόμηση της Γάζας.
Παρά το άνοιγμα της συνοριακής διέλευσης, ισραηλινά πλήγματα σκότωσαν τουλάχιστον τέσσερις Παλαιστίνιους, μεταξύ των οποίων και ένα τρίχρονο αγόρι, σε ξεχωριστά περιστατικά στη βόρεια και νότια Γάζα. Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από τον ισραηλινό στρατό.
Στους πρώτους μήνες του πολέμου, πριν το κλείσιμο του περάσματος, περίπου 10.000 Παλαιστίνιοι είχαν μεταβεί στην Αίγυπτο μέσω της Ράφα.
Η Αίγυπτος έχει επανειλημμένα διαμηνύσει ότι δεν θα επιτρέψει μαζική έξοδο, ωστόσο το πέρασμα παραμένει ζωτικής σημασίας για τραυματίες και ασθενείς που χρειάζονται ιατρική φροντίδα. Όσο το πέρασμα ήταν κλειστό, μόνο λίγες χιλιάδες άτομα κατάφεραν να φύγουν για θεραπεία μέσω Ισραήλ.
Οι Παλαιστίνιοι που επιθυμούν να περάσουν από τη Ράφα πρέπει να λάβουν ισραηλινή έγκριση ασφαλείας, σύμφωνα με αιγυπτιακές πηγές. Στην περιοχή έχει τοποθετηθεί περιτείχισμα από ενισχυμένο μπετόν και συρματόπλεγμα.
Η διαδικασία διέλευσης περιλαμβάνει τρεις πύλες, μία εκ των οποίων βρίσκεται υπό τη διοίκηση της Παλαιστινιακής Αρχής και την επίβλεψη ειδικού κλιμακίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ελέγχεται εξ αποστάσεως από το Ισραήλ.
Παρά την επαναλειτουργία της Ράφα, το Ισραήλ εξακολουθεί να απαγορεύει την είσοδο ξένων δημοσιογράφων στη Γάζα. Η ενημέρωση των διεθνών μέσων γίνεται μόνο μέσω δημοσιογράφων που διαμένουν στην περιοχή, αρκετοί από τους οποίους έχουν χάσει τη ζωή τους.
Το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ εξετάζει αίτημα της Ένωσης Ξένου Τύπου για την είσοδο ξένων δημοσιογράφων στη Γάζα. Η κυβέρνηση επικαλείται λόγους ασφάλειας, ενώ η Ένωση Ξένου Τύπου εκτιμά ότι η κοινή γνώμη στερείται ανεξάρτητη πληροφόρηση.
Στο πλαίσιο της πρώτης φάσης της εκεχειρίας, οι κύριες μάχες έχουν σταματήσει, όμηροι έχουν επιστραφεί και χιλιάδες Παλαιστίνιοι κρατούμενοι έχουν απελευθερωθεί από το Ισραήλ. Παράλληλα, έχουν δοθεί υποσχέσεις για αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να κατέχουν πάνω από το 53% της Γάζας, έχοντας διατάξει εκκενώσεις και καταστρέψει μεγάλο μέρος των υποδομών. Οι κάτοικοι παραμένουν περιορισμένοι σε παραλιακή λωρίδα, συχνά διαμένοντας σε πρόχειρες σκηνές ή κατεστραμμένα κτίρια.
Η επόμενη φάση του σχεδίου προβλέπει παράδοση των όπλων από τη Χαμάς και μεταβίβαση της διακυβέρνησης σε διοίκηση που θα υποστηρίζεται από τη διεθνή κοινότητα, με στόχο την ανοικοδόμηση της περιοχής. Ωστόσο, πολλοί Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι θεωρούν το σενάριο μη ρεαλιστικό, καθώς η Χαμάς δεν έχει αποδεχθεί την παράδοση των όπλων και το Ισραήλ δηλώνει έτοιμο να επαναλάβει τις επιχειρήσεις αν χρειαστεί.
Ο πόλεμος ξεκίνησε όταν μαχητές της Χαμάς επιτέθηκαν στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023, σκοτώνοντας 1.200 ανθρώπους και συλλαμβάνοντας περισσότερους από 250 ως ομήρους, σύμφωνα με ισραηλινά στοιχεία. Το Ισραήλ απάντησε με ευρείας κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις, προκαλώντας τον θάνατο άνω των 70.000 Παλαιστινίων, σύμφωνα με τις αρχές υγείας της Γάζας.
Μετά τη συμφωνία του Οκτωβρίου, οι ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα έχουν προκαλέσει περισσότερους από 500 θανάτους Παλαιστινίων, ενώ μαχητές έχουν σκοτώσει τέσσερις Ισραηλινούς στρατιώτες, σύμφωνα με αξιωματούχους υγείας.