Στο προσκήνιο επιστρέφει ο χαλκός ως το μέταλλο-«κλειδί» της σύγχρονης οικονομίας. Από τα ηλεκτρικά δίκτυα και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέχρι τις ανεμογεννήτριες, τα φωτοβολταϊκά και τα data centers, ο χαλκός είναι το υλικό που «κουμπώνει» πάνω στην ηλεκτροδότηση παντού.
Οι τιμές ανεβαίνουν έντονα και η αγορά φοβάται ότι η παραγωγή δεν θα μπορέσει να ακολουθήσει τη ζήτηση. Όπως γράφει ο Guardian, ο χαλκός βρίσκεται «σε τροχιά για τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο τιμής εδώ και πάνω από 15 χρόνια», καθώς οι traders αντιδρούν σε φόβους παγκόσμιας έλλειψης και στην αβεβαιότητα γύρω από τους αμερικανικούς δασμούς.
Η τιμή του ξεπέρασε τα 12.000 δολάρια τον τόνο τον Δεκέμβριο, ενώ άρχισε να αντιμετωπίζεται από μέρος της αγοράς ακόμη και ως «ασφαλές καταφύγιο», όπως ο χρυσός και το ασήμι.
Οι μεγάλοι παίκτες της αγοράς βλέπουν την πίεση να συνεχίζεται. Η J.P. Morgan εκτιμά ότι, μετά από έντονες διαταραχές στην προσφορά, ο χαλκός μπορεί να κινηθεί ακόμη υψηλότερα, με μέσο όρο περίπου 12.500 δολάρια/τόνο το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ενώ προβλέπει έλλειμμα εξευγενισμένου χαλκού περίπου 330 χιλ. τόνων το 2026.
Στο βάθος της ανόδου βρίσκεται η αυξανόμενη ζήτηση. Το Bloomberg σημειώνει ότι ο χαλκός είναι θεμελιώδες υλικό για την πράσινη τεχνολογία, αλλά πλέον και για την ψηφιακή οικονομία.
Τα data centers που στηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη χρειάζονται μεγάλες ποσότητες χαλκού σε καλωδιώσεις, συστήματα ψύξης, συνδέσεις ισχύος και υποδομές εφεδρείας, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος διακοπών λειτουργίας.
Παράλληλα, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα απαιτούν πολύ περισσότερο χαλκό από τα συμβατικά, ενώ η επέκταση των ηλεκτρικών δικτύων ανεβάζει ακόμη περισσότερο τη ζήτηση. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο η ζήτηση. Είναι και το πόσο δύσκολα και πόσο αργά, αυξάνεται η παραγωγή.
Οι προκλήσεις που έχουν οδηγήσει στην έλλειψη
Το Bloomberg αναφέρει ότι η αγορά χτυπήθηκε μέσα στο 2025 από διακοπές λειτουργίας και ατυχήματα σε μεγάλα ορυχεία, από τη Χιλή μέχρι την Ινδονησία, σε μια περίοδο όπου το άνοιγμα νέων ορυχείων ή η επέκταση των υπαρχόντων είναι αργή, ακριβή και γεμάτη εμπόδια.
Την ίδια στιγμή, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι οι ελλείψεις μπορούν να γίνουν δομικό πρόβλημα. Η UNCTAD σημειώνει ότι μια «επερχόμενη έλλειψη χαλκού» μπορεί να επιβραδύνει τόσο την ενεργειακή όσο και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς η παγκόσμια ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί πάνω από 40% έως το 2040, ενώ η προσφορά δυσκολεύεται να συμβαδίσει.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, πάνω από το 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων χαλκού συγκεντρώνεται σε μόλις πέντε χώρες, Χιλή, Αυστραλία, Περού, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και Ρωσία, κάτι που κάνει την αλυσίδα εφοδιασμού πιο ευάλωτη σε γεωπολιτικές εντάσεις ή προβλήματα παραγωγής.
Η UNCTAD εκτιμά επίσης ότι για να καλυφθεί η μελλοντική ζήτηση μπορεί να χρειαστούν 80 νέα ορυχεία και επενδύσεις περίπου 250 δισ. δολαρίων μέχρι το 2030.
Στη νευρικότητα της αγοράς προστίθενται και οι δασμοί. Το Bloomberg περιγράφει ότι οι φόβοι για αμερικανικούς δασμούς έσπρωξαν εταιρείες να αποθεματοποιήσουν χαλκό στις ΗΠΑ, αφαιρώντας ποσότητες από την υπόλοιπη αγορά και αυξάνοντας την πίεση στις τιμές.
Αντίστοιχα, το World Economic Forum τονίζει ότι οι δασμοί μπορεί να εντείνουν τη βραχυπρόθεσμη αναστάτωση, αλλά δεν λύνουν το βασικό πρόβλημα, η παγκόσμια παραγωγή δυσκολεύεται να συμβαδίσει με τη νέα πραγματικότητα της ζήτησης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
