ΕΚΤ: Το εμπόριο της ΕΕ με αυταρχικά καθεστώτα όπως η Τουρκία πλήττει τις αξίες

Μια αιχμηρή έκθεση για τη στρατηγική των εμπορικών σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αυταρχικά καθεστώτα έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). 

Υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο «Trading with dictators? A historical review of the EU's business partners», η μελέτη θέτει ευθέως ζήτημα συμβατότητας των εμπορικών πρακτικών της ΕΕ με τις δημοκρατικές της αξίες.

Σύμφωνα με την έκθεση, σχεδόν οι μισές εισαγωγές της ΕΕ από το 1999 έως το 2022 προέρχονταν από χώρες με χαμηλό επίπεδο δημοκρατίας, όπως η Τουρκία. 

Η διαπίστωση αυτή αφορά τόσο το σύνολο της ΕΕ όσο και τα μεμονωμένα κράτη-μέλη της ΕΕ-15, αποκαλύπτοντας μια διαχρονική πρακτική συνεργασίας με αυταρχικά καθεστώτα παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις.

Η μελέτη τονίζει πως το «δημοκρατικό αποτύπωμα» του εμπορίου της ΕΕ επιδεινώθηκε επί δεκαετίες, ωστόσο το 2023 φαίνεται να σημειώνεται αναστροφή, χάρη στις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία μετά την εισβολή της στην Ουκρανία.

Η ΕΚΤ εντοπίζει τρεις μείζονες προκλήσεις. Η πρώτη αφορά την αξιοπιστία της ΕΕ ως ένωσης που βασίζεται σε αξίες. Η αυξημένη εμπορική δραστηριότητα με μη δημοκρατικά καθεστώτα έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.

Η δεύτερη πρόκληση είναι γεωπολιτική. Το εμπόριο με αυταρχικά καθεστώτα οδηγεί, σύμφωνα με τη μελέτη, στη δημιουργία κερδών για κυβερνήσεις με επεκτατικές ή στρατιωτικές επιδιώξεις. Αυτό επηρεάζει τη νομισματική πολιτική, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τη ροή κεφαλαίων, στοιχεία κρίσιμα για την ευρωπαϊκή οικονομική ασφάλεια.

Η τρίτη πρόκληση αφορά την πράσινη μετάβαση. Οι περισσότερες πρώτες ύλες για τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών προέρχονται από χώρες με αυταρχικά καθεστώτα, δημιουργώντας ένα κρίσιμο δίλημμα για την ΕΕ: Πώς να εξασφαλίσει την πράσινη μετάβαση χωρίς να εξαρτάται από αντιδημοκρατικά καθεστώτα;

Η ΕΚΤ κλείνει την έκθεση με σαφές μήνυμα: Η Ευρώπη πρέπει να επαναπροσδιορίσει τους εμπορικούς της εταίρους, συνδυάζοντας τις αρχές της με τις ανάγκες για στρατηγική αυτονομία και ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού.