Η ομιλία της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen για την Κατάσταση της Ένωσης (State of the European Union – SOTEU), στις 16 Σεπτεμβρίου, αναμένεται να καθορίσει τις πολιτικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το επόμενο χρόνο και θα προσδιορίσει και σε ένα βαθμό και τις πολιτικές της Ελληνικής Προεδρίας για το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, η ασφάλεια, η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη, η διαχείριση της μετανάστευσης και η πράσινη μετάβαση θα βρεθούν στο επίκεντρο της παρέμβασής της.
Πρόκειται αναμφίβολα για κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της Ευρώπης. Ωστόσο, η επιτυχία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης δεν θα κριθεί μόνο από την οικονομική ισχύ ή τη γεωπολιτική της επιρροή, αλλά και από την ικανότητά της να διασφαλίσει ότι κανένας πολίτης και καμία περιφέρεια δεν θα μείνει πίσω.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης των ευρωπαϊκών πόρων μέσω των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης, είναι αναγκαίο να ακουστεί ένα ισχυρό μήνυμα υπέρ της πραγματικής οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής.
Η συνοχή δεν μπορεί να αποτελεί απλώς ένα εργαλείο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας· πρέπει να παραμείνει ο βασικός μηχανισμός μείωσης των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών και διασφάλισης ίσων ευκαιριών για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες.
Θα θέλαμε επίσης να ακούσουμε μια σαφή δέσμευση για το «Δικαίωμα στην Παραμονή» (Right to Stay) για το οποίο αναμένουμε και την Ανακοίνωση της για συγκεκριμένες δράσεις. Εκατομμύρια Ευρωπαίοι, ιδιαίτερα νέοι άνθρωποι, εγκαταλείπουν τις αγροτικές, νησιωτικές, ορεινές και παραμεθόριες περιοχές αναζητώντας καλύτερες προοπτικές αλλού.
Η Ευρώπη οφείλει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να μπορούν να ζουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους, χωρίς να αναγκάζονται να μεταναστεύουν λόγω έλλειψης ευκαιριών, υπηρεσιών ή υποδομών.
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στα νησιά της Ευρώπης. Παρά τη στρατηγική τους σημασία για την πράσινη μετάβαση, τη γαλάζια οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη γεωπολιτική σταθερότητα της Ένωσης, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μόνιμα διαρθρωτικά μειονεκτήματα.
Η νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά πρέπει να συνοδευτεί από συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία και από την ενσωμάτωση της νησιωτικής διάστασης σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές, σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου 174 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, η καθημερινότητα των πολιτών επιβάλλει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο αυξανόμενο κόστος ζωής. Η στέγαση, η ενέργεια, οι μεταφορές και οι βασικές υπηρεσίες συνεχίζουν να επιβαρύνουν δυσανάλογα τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα στις περιφέρειες με χαμηλότερα εισοδήματα. Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής των πολιτών της.
Τέλος, η Ένωση οφείλει να αναγνωρίσει τον ιδιαίτερο ρόλο των ανατολικών παραμεθόριων περιοχών. Από τη Φινλανδία και τις χώρες της Βαλτικής έως την Ελλάδα και την Κύπρο, οι περιφέρειες αυτές αποτελούν τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης και επωμίζονται δυσανάλογες γεωπολιτικές, οικονομικές και δημογραφικές πιέσεις.
Η ανάπτυξη, η συνδεσιμότητα, η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα των περιοχών αυτών πρέπει να αποτελέσουν στρατηγική προτεραιότητα της επόμενης πολυετούς δημοσιονομικής περιόδου.
Η Ελληνική Προεδρία είναι μια πρώτης τάξης ευκαιρία ώστε να συμπεριληφθούν η Ελλάδα και η Κύπρος στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τις ανατολικές περιοχές και να αποκατασταθεί η εσφαλμένη παράλειψη της μη αναγνώρισης του ιδιαίτερου γεωπολιτικού και αναπτυξιακού τους ρόλου ως ανατολικών συνόρων της Ένωσης ιδιαίτερα τώρα που η στάση της Τουρκίας γίνεται ολοένα και πιο σκληρή.
Η ομιλία της 16ης Σεπτεμβρίου αποτελεί μια ευκαιρία για την Πρόεδρο της Επιτροπής να παρουσιάσει όχι μόνο μια Ευρώπη πιο ισχυρή και ανταγωνιστική, αλλά και μια Ευρώπη πιο δίκαιη, πιο συνεκτική και πιο κοντά στους πολίτες της.
Μια Ευρώπη όπου η ανάπτυξη συμβαδίζει με την αλληλεγγύη, η καινοτομία με τη συνοχή και η στρατηγική αυτονομία με την εδαφική ισορροπία. Αυτό είναι το ευρωπαϊκό όραμα που αξίζει να ακουστεί στη φετινή Κατάσταση της Ένωσης.
Είναι επίσης ένα όραμα που μπορεί να βρει τη φυσική του συνέχεια στην Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027, όταν η Ελλάδα θα έχει την ευκαιρία να συμβάλει στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας και να αναδείξει με ακόμη μεγαλύτερη έμφαση τη σημασία της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, του Δικαιώματος στην
Παραμονή, της νησιωτικής διάστασης και της στήριξης των ανατολικών και παραμεθόριων περιοχών της Ένωσης.
Η Κατάσταση της Ένωσης, επομένως, δεν θα πρέπει να είναι μόνο ένας απολογισμός της Ευρώπης που έχουμε οικοδομήσει, αλλά και ένα κάλεσμα για την Ευρώπη που θέλουμε να οικοδομήσουμε — μια Ευρώπη που δεν αφήνει κανέναν άνθρωπο και κανέναν τόπο πίσω.
*Ο κ. Γιώργος Μελέας, είναι στέλεχος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, πρώην ακόλουθος στην Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
